Ivoor taxatie en Deskundigenverklaring

Aanvragen van een EU-Certificaat

In deze blog leg ik uit hoe een ivoor taxatie in zijn werk gaat, welke rol een Deskundigenverklaring speelt en welke documenten de RVO vraagt bij de aanvraag van een EU-certificaat.

Beoordeling door een vakspecialist

Onderzoek details

Ivoor beoordelen is meer dan 'even kijken of het echt is'. Het gaat om een combinatie van materiaalonderzoek, kunsthistorische context en kennis van CITES- en RVO-regels. Als Gecertificeerd RegisterTaxateur Kunst en Antiek, gespecialiseerd in ivoor, breng ik die elementen samen in één onderbouwde beoordeling.

Een goede voorbereiding voorkomt teleurstellingen. U weet vooraf of het realistisch is een EU-certificaat aan te vragen of dat de huidige regelgeving geen ruimte laat om te verhandelen zoals bij een verkoop of schenking.

Materiaalherkenning

De eerste vraag is altijd: waar kijken we precies naar. Niet alles wat op ivoor lijkt, is ook ivoor. Ook bestaan er verschillende soorten ivoor, met elk hun eigen beschermingsstatus.

Bij materiaalherkenning let ik onder meer op:

• structuur van het oppervlak

• kleur en verouderingspatina

• breukvlakken en slijtage

• groeipatronen (zoals Schreger-lijnen bij olifantenivoor),

• vergelijking met referentiemateriaal en literatuur

Op basis hiervan kan ik onderbouwen of het daadwerkelijk ivoor is, om welk type ivoor het gaat en of er geen sprake is van imitatiematerialen zoals been, hars of kunststof.

Onderzoek ivoor met behulp van blauwe lamp

Herkomst en datering

De CITES- en RVO-regels maken onderscheid tussen antiek ivoor, pre-conventie ivoor en moderne objecten. Voor antiek worden strikte criteria gehanteerd. Het object moet vóór 3 maart 1947 in zijn huidige bewerkte vorm zijn gebracht en aantoonbaar afwijken van de ruwe staat.

Bij het bepalen van herkomst en datering kijk ik onder meer naar:

• Stijl en iconografie

• Techniek en afwerking

• Gebruikte materialen en combinaties,

• Eventuele signaturen, inscripties of merken.

  
  

Daarnaast inventariseer ik, voor zover mogelijk, de herkomstgeschiedenis.

Daarbij is informatie en bewijsmateriaal van belang. Hoe beter de herkomst is gedocumenteerd, hoe sterker het dossier richting RVO.

De rol van de RVO

De RVO heeft de regels voor olifantenivoor de laatste jaren verder aangescherpt.

• Alleen in een beperkt aantal gevallen mag olifantenivoor nog worden overgedragen binnen de EU.

• Voor de overdracht van antiek olifantenivoor (bewerkt voor 3 maart 1947) is een EU-certificaat verplicht.

• Voor bepaalde muziekinstrumenten met pre-conventie ivoor kan nog een EU-certificaat worden afgegeven.

• Voor veel andere pre-conventie producten van olifantenivoor worden sinds 19 januari 2022 geen EU-certificaten meer verstrekt en is handel binnen de EU in principe niet toegestaan.

  
  

Belangrijk om te weten: een EU-certificaat is geen formaliteit, maar een resultaat van een beoordeling door de RVO. Zij toetsen of de leeftijd én de legale herkomst van het object voldoende zijn aangetoond.

Deskundigenverklaring als basis

Als uit mijn onderzoek blijkt dat een EU-certificaat in principe mogelijk is, leg ik mijn bevindingen vast in een Deskundigenverklaring.

Die verklaring bevat onder meer:

• Een nauwkeurige beschrijving van het object: afmetingen, materiaal, voorstelling, techniek

• De onderbouwing waarom het om olifantenivoor gaat

• Datering en argumentatie waarom het object als antiek of pre-conventie kan worden gezien

• Fotomateriaal van het object en relevante details

• Een duidelijke conclusie waarmee wordt beargumenteerd dat het object voldoet aan de voorwaarden uit de CITES-overeenkomst en RVO-richtlijnen.

  
  

Deze Deskundigenverklaring is géén EU-certificaat, maar een deskundig onderbouwd document waarmee de eigenaar bij de RVO een aanvraag voor een EU-certificaat kan indienen.

Voorbereiding van de aanvraag

De RVO beoordeelt elke aanvraag voor een EU-certificaat individueel.

In de praktijk bestaat een compleet dossier vaak uit de volgende documentatie:

1. Een Deskundigenverklaring van een onafhankelijke, erkende deskundige, een gecertificeerd RegisterTaxateur gespecialiseerd in ivoor, gebaseerd op fysiek onderzoek van het object.

2. Een herkomstverklaring van de eigenaar, waarin wordt toegelicht hoe en wanneer het object in bezit is gekomen.

3. Ondersteunende documenten voor de herkomstverklaring, zoals:

   • aankoopnota’s of veilingfacturen,

   • boedelbeschrijvingen of nalatenschapsstukken,

   • verzekeringspolissen en taxatierapporten,

   • oude foto’s waarop het object aantoonbaar te zien is.

Hoe beter deze onderdelen op elkaar aansluiten, hoe groter de kans dat de RVO de aanvraag positief kan beoordelen.

Wanneer is een ivoor taxatie zinvol?

Een professionele ivoor taxatie en Deskundigenverklaring zijn vooral zinvol wanneer:

• U een ivoren object wilt verkopen binnen Nederland of elders in de EU;

• U in een nalatenschap één of meerdere ivoren objecten aantreft en wilt weten wat juridisch mogelijk is;

• U twijfelt of het materiaal wel echt ivoor is;

• U vanuit de RVO, een veilinghuis of een handelaar het verzoek krijgt om een deskundige onderbouwing aan te leveren.

  
  

In sommige gevallen is de conclusie dat er géén ruimte (meer) is voor handel, bijvoorbeeld bij bepaalde pre-conventie producten. Ook die duidelijkheid kan waardevol zijn voordat u tijd en kosten steekt in een kansloze aanvraag.

Achterzijde ivoren ruiter te paard

Over RegisterTaxateur Peter van Os

Ik ben Gecertificeerd RegisterTaxateur Kunst & Antiek, gespecialiseerd in ivoor en CITES-procedures, en lid van de Federatie TMV.

Vanuit mijn galerie locatie in Oirschot begeleid ik particulieren, erfgenamen, notarissen, musea en collega-handelaren bij de beoordeling van ivoren objecten, het opstellen van Deskundigenverklaringen en het voorbereiden van EU-certificaataanvragen bij de RVO.

Twijfelt u over één of meerdere ivoren objecten in uw bezit of in een nalatenschap. Neem gerust contact op voor een oriënterend gesprek. 

Lees ook:

Wanneer is bezit van ivoor toegestaan?